Мазмұны

 

Кіріспе

1-шi бөлiм. Станцияның жұмысының жалпы мәселелерi

1.1. Техникалық - станцияның пайдалану сипаттамасы

1.2. Пойыздардың жолы туралы мәлiмет

2-шi бөлiм. Пойыздардың өңдеуiн технология

2.1. Өтпелi вагон ағымының өңдеуiн технология

2.2. Тарату келген пойыздардың өңдеуiн технология

2.3. Өз құрастыруының пойыздарының өңдеуi

3-шi бөлiм. Маневрлiк жұмыстың ұйымы

3.1. Маневрлiк жұмыспен басқару

4-шi бөлiм. Маневрлiк операциялардың мөлшерлеуi

5-шi бөлiм. Тәулiктiк жоспардың өңдеуi - графика

5.1. Станцияның жұмысының көрсеткiштерiнiң есептеуi

6-шы бөлiм. Экономикалық есептеулер

7-шi бөлiм. Еңбектi қорғау

7.1. Техника қауiпсiздiгi ұзын құрамалы пойыздардың рұқсатнамасында 

Кіріспе

 

Көлік – Қазақстан өндіріс инфражүйесінің ең маңызды бөлімі. Оның тұрақты және нәтижелі жұмыс жасауы, экономиканы көтерудің және  қайтақұрулардың, бүтіндік қамтамасыз етуінің, ұлттық қауіпсіздіктің және ел қорғаныс қабілетінің, халық жағдайының деңгейінің  жақсаруы және өмір сүруге қажетті  тұрақтану шартымен келеді.

Экономиканы реформалаудың түбегейлі шарттарына және Қазақстанның геосаясаттық өзгертулеріне жақсы ойластырылған көліктік  керек. 

Нәтижелі жұмыс жасау көліктік жүйелерде жолаушыларды тасуға  автоматтандырылған есептер жүйелері жоспарланып енгізуде, вагондардың және контейнерлердің, локомотивтердің дислокация бақылауының, қолдану талдауының және вагондық бақтардың жөнге салулары, басқаруды компьютеризациялау тасымал процеспен замандас ақпараттық құралдардың негізінде жасалады.

Үлкен территориясы, экономикасының шикізаттық бағыты және теңіздік порттардан мәндік қашықтығы бар Қазақстан шарттарында, теміржол көлігі, жүктерді және жолаушыларды тасымалдауды қамтамасыздандыруда жетекші ролді атқарады, ол Республиканың негізгі базалық бұтағының бірі болып табылады.

Қазақстанның 2717,3 кв.мың ауданға созылған жерлері, Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейінгі арақашықтыққа тең, Евразиялық материктің тереңінде орналасқан; олар Волгадан Алтайға дейін, Сібірден Тянь-Шанға дейін орналасқан. Көптеген ғасырлар бойы мұнда түйе керуендерінің жолдары хабарласудың жалғыз ғана түрі болған, ХІХ ғасырдың басына дейін аса дамыған жол желісі болған жоқ. Демек экономикалық көтеріліс болған жоқ. 

Жүз жылдың ішінде Қазақстанның теміржолы үлкен және күрделі даму жолын өтті. Бірінші теміржол желісі 1893 жылы басталып бір жылдан соң аяқталды. Бұл жіңішке сызықты ұзындығы 369 км-ға тең Покровскілік Слобода – Уральск желісі болған. 1991 жылға дейін Қазақстанда үш теміржол жайғастырылды – Алматылық, Батыс-Қазақстандық, Тың жерлік, олар ССРО МПС жүйесіне кіріп және Республиканың тәуелсіздік шартында толық өндірістік-қаржылық өзбетілік алды.   

Шаруашылық байланыстардың бұзылуы Қазақстан теміржолы алдында күрделі, кейде тіпті шешілмейтін мәселелер қойды, олар ең біріншіден ең сезімтал бөліктерге, қаражатпен басқаруға, материалдық-техникалық жабдықталуға, өндірістік қорларды қадағалауға және т.б. әсер тигізді. Нәтижесінде республикалық теміржол көлігіндегі іс жағдайлар жылдан жылға нашарлады. Жолдарда еңбекқорлық дәрежесі түсіп, тасымалдаудың өзбағалығы өсті. Осы шарттарда Республиканың Үкіметі теміржол көлігіндегі болып жатқан іс жағдайларды қарастырып, «Қазақстан Республикасының теміржолдарын қаражатты-экономикалық қайта құруы және қайта ұйымдастырылуы бойынша шаралар туралы» Қаулы қабылдады, оған сәйкес республика теміржолдарындағы сыртқы басқаруларды орнату бойынша қажетті ұйымдастырушылық шаралар жасалды.  

Қаражатпен орталық басқару бұтақтағы іс жағдайларға шешімді жақсы ықпал көрсетті. Мәнді дәрежеде материалды-техникалық қорларды және ақша қаражатын пайдалануда тиімділігі көтерілді. Тасымалдаудың өзіндік бағасының құрылымы жақсарды.  

Мемлекет Президенті Н.А.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында теміржол аймағында негізгі приоритет ретінде теміржолдың халықаралық көліктік және сауда байланыстарын, және де  Трансазиаттық магистрал маршруты бойынша жүктердің транзиттік тасқынын   қамтамасыз ететін негізгі бағыттарының қайта құрылуы. Бұл бекер емес. 

Бұрынғы одақ шарттарында Қазақстан теміржолының транспорты алдында сыртқы экономикалық байланыстарды қамтамасыз ету есебі қойылған жоқ, ол көбінесе ішкі есептерді шешу үшін арналған болған. Тәуелсіздік алған соң және мемлекеттің нарықтық қатынастарға бағытталғандығына қарай біздің қоғамның барлық саяси және экономикалық құрылымының терең реформалары басталды, ол Республиканың әлемдік нарыққа кіруі. Бұл шарттарда Қазақстан алдына екі өте маңызды есептер туды: теңізге ең қысқа жолды алу және өзіндік көліктік-транзиттік потенциалын толық және эффективті пайдалану. Бұл есептерді шешу Европа және Азия елдері арасындағы сауда-экономикалық байланыстарды қамтамасыз ететін, жаңа трансконтиненталды дәліздерді құрумен байланысты. Негізгі көліктік дәліздері казіргі кезде Трансазиаттық магистрал және басқа Европа-Азия трансконтиненталды маршруттары Қазақстан аумағынан өтеді.    

Солтүстік дәліз Трансазиаттық магистрал Евроазиаттық хабарласудағы байланыстарды қамтамасыз етеді. Қазақстан шекарасында Дружба – Ақтоғай – Саяқ – Моинты – Ақмола – Көкшетау – Новоишимская – Астана – Тобыл бағыттары бойынша жүреді. Бұл дәліз республиканың негізгі өндірістік тораптары арқылы өтеді, және сонымен қатар халықаралық транзиттік тасымалдауды жасаумен қатар республикалық экспортты-импортты тасымалдаудың негізгі көлемін орындайтын болады. Халықаралық тасымалдауды дамыту мүмкіндігінің көзқарасынан, осы дәліз ең перспективті.

Азиатты-Тынық мұхитты аймақ мемлекеттердің Орта Азия және Жақын Шығыс елдерімен сауда-экономикалық байланыстардың дамуы үшін негізгі мәнді Трансазиаттық магистралдың Орта дәлізі алады. Қазақстан бойынша ол  Дружба – Ақтоғай – Алматы – Арыс – Шенгельді бағытта өтеді. Бұл хабарласудағы тасымалдау екпіні тез өсумен мінезделінеді. Олардың потенциалы әлі толық зерттелмеген, бірақ бұл маршрут қарастырылған аумақтан тыс жердегі мемлекеттер үшін де маңызды екені казір де айқын. Бұл дәліз бірнеше Шығыс-Батыс жобалардың негізгі бөлігі болып табылады.   Республикалық мемлекеттік «Алматылық теміржол басқармасы», «Тың игеру теміржол басқармасы», «Батыс Қазақстан теміржол басқармасы» кәсіпорындар құрылған соң шаруашылық жүргізу үшін 1997 жылы Республикалық мемлекеттік «Қазақстан теміржолы» кәсіпорыны жасалды. Құрылтайшы және уәкіл етілген орган- Қазақстан Республикасының Минтранскомы.  РМК Қазақстан аумағында, бөліктеп Қырғызстан және Россия аумақтарында орналасқан.  РМК «Қазақстан теміржолы» өзінің қызметін жүкті жіберушілер, жүкті алушылар және теміржол көліктерінде тасымалданатын жолаушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру бағатында орындайды.  

РМК «Қазақстан темір жолы» орталық аппаратының құрылымына келесі бөлімдер кіреді:   

- Негізгі тасымалдаудың басқармасы;

- Негізгі қаражаттық;

- Негізгі экономиканың және болжаудың басқармасы;

- Негізгі техникалық басқару; 

- Поездардың қауіпсіз жылжуы бойынша негізгі ревизор аппараты; 

- Негізгі статистика және анализдеу басқармасы;

- Негізгі жолдың басқармасы;

- Негізгі сигнализация және байланыстың басқармасы;

- Негізгі электр жабдықтау басқармасы;

- Негізгі вагондык шаруашылылықтың және т.б. басқармасы.  

Теміржол бұтағының негізгі стратегиялық есептерінің бірі, көліктік қызмет көрсетудің сапасын көтеруге, ысырапсыз, қорларды сақтайтын технологияларды пайдалануға, жылжу қауіпсіздігінің жоғарғы дәрежесіне жетуге бағытталған, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар бойынша шараларды бағдарламалық орындау болып табылады. Күнтізбелік жоспар-байланыс, телекоммуникация, есептеуіш техника, казіргі кездегі бағдарламалық қамтамасыздандыруды әзірлеу және теміржол көлігі қызметінің негізгі бағыттары бойынша автоматтандырылған басқару жүйелерін жасау жүйесінің кешендік дамуының сұрақтарын қарастыру.