Мазмұны

 

 

1.  Кіріспе………………………………………………………..............4

2.  Мұнаралы кран...... …………………………………………..….……5

3.  Жүкалғыш  лайықтаулар…………………………………................10

3.1. Ілмек …………………………………………………....................14

4.   Жүк таситын және ауыр құрылғылардың элементтері ...............15

4.1. Полиспасттар ……………………………………………..............17

4.2. Дабыл ………………………………………………........................22

4.3. Блоктар………………………………………………..……...........24

5. Тежегіш. Жалпы талаптар. Тежегіш құрылғыларының 

     квалификациясы. Жалпы мінездеме…….…………….....................26

5.1. Құдықтық тежегіштер …………………………………….............28

5.2. Ленталық тежегіштер ….……………………………………….....30

5.3. Өстік басқышы бар тежегіш …………………………… ..............32

6. Жүк көтергіш және жебе ұшу механизмі… …....……………..34

6.1. Жүк көтергіш механизмдерінің сызбасы  …………….……........34

6.2. Жебе ұшу өзгертулері механизмі ……………………….…….....37

7. Жылжу механизмдері …………………………………………..........41

7.1. Қозғалтқыш дөңгелектері бар жылжу механизмдерінің    

      құрылысы...............................................................................................41

8. Жебе ұшу механизмін есептеу үлгісі ............………………...........43

9. Мәлімет материалдар ………………………………………….........56

10. Әдебиеттер……………………………...............................................54 

 

К і р і с п е

 

 

 

Құрылыс өндірісінде құрылыс машиналары мен механизмдер кеңінен қолданылады. Құрылыс машиналары түрлеріне қарай және атқару қызметіне қарай жікеледі.

Құрылыс машиналары мен жабдықтарына жататындар:

 Тиеп-түсіру машиналары;

 Жер жұмыстары машиналары;

 Жүк көтергіш машиналары;

 Бетон дайындау машиналары;

 Әрлеу машиналары.

Жүк көтергіш машиналарының атқаратын қызметі көлденең және тігінен жүктерді бір орыннан екінші орынға ауыстыру үшін қажет. Құрылыс саласында жебелі жүк көтергіш крандар кеңінен қолданылыады. Жүк көтергіш крандардың басты құрылысы вертикалды телескопиялық бағанадан, башмактардан, жебеден, көтеру және жылжыту меанизмдерінен тұрады.

Жалпы құрылыс машиналары капиталды құрылыста құрылыс-монтажды және арнайы процестерді жүзеге асыру үшін қажет.

Құрылыс өндірісі екі жүйеден трады:

1. Құрылыс өндірісінің технологиясы;

2. Құрылыс өндірісін ұйымдастыру.

Құрылыс өндіріс технологиясы дегеніміз – құрылыс материалдарын дайындау, шикізат және құрылыс өнімдерін өндіретін әдістерді айтамыз.

Құрылыс өнімдерінің технологиясы құрылыс пен ғимараттарды салу және құрылыс процестерінің технологиясыынан тұрады.

 

Мұнаралы кран

Жүк көтергіш машиналар және механизмдер жүктердің орын ауыстыруы үшін және адамдарды тік бойымен және оларды бір аудан нүктесінен тасымалдауға арналған, қызмет көрсетілетін машинамен басқасына.

Пәтер-үйлік, өнеркәсіпті, ауылдық және гидротехникалық құрылыста құрылыс-монтаж жұмыстарын орындауда мұнаралық крандар кең қолданылады, бұл конструкция жебе астылық көлемді және  қажетсіз шарттарды қамтамасыз етіп, құрамалы конструкциялардың монтажын және технологиялық жабдықтауларын орындауға арналған.

Машина жүк көтерімділігін машинаның жүк көтеру шамасына жүк жұмысын орындауға есептеленетін жүкті номиналдық (максималдық) көпшілік деп атайды. Мынау мөлшер дене инерциялық және гравитация қасиеттер мінездесін береді, ол машина әрекеттері және пунктіне байланысты жығылудан тәуелді болмайды ¬ көпшілік бірліктерінде (кг,т). Көпшіліктің айырмашылық ауырлық күші, жерге дене өзіне тартуының күш анықтаушы, әрекет пунктісінде байланысты жығылу жеделдетуіне тәуелді болады және күш бірліктерінде айтылады. ( Н, кН). Дене салмағы - ол күш, қайсымен дене астына ¬ ауырлық күш тірекке әсер етеді. Егер тірек жердің салыстырмалы немесе біркелкі дене қозғайды,бірақ, дене салмақтық ауырлық күшіде бірдей. Тездетумен көтеру жанында дене салмағы көбірек күш ауырлық. Арақатынас аралық салмақты (Н), көпшілігімен (кг) формуласымен айтылады, қайда  - ¬ еркін жығылу. Жүк көтерімділігі мағынасына органға жүк алғыш пен көршілес лайықтаулардың көпшілігін, қосалқы құрылғылардың, ал жүкке арналған ¬ көтергіш машиналардың, жинақталған грейфермен, электро-магнитпен, спредермен, қауғамен, сонымен қатар және олардын көпшілікті. Қазіргі жүк көтергіш машиналардың жүк көтерімділігі тербеледі – 50-100 кг көпшілікпен көтеруге арналған құрылғылар және бөлшектердің станоктарына құруларды болады, ал көпшілікпен ауыр жабдықтау монтажына арналған жүк көтергіш машиналар, орналасушы жүктерде кездеседі 800 т .

Өзі жүретін және мұнаралық крандардың тұрақтылық аударуға қарсы жұмыс барысында жүк таситын кезең, жебе ұшуына жүк с а л м а қ анықталатын туындысымен сипатталады.

Негізгілерге келесі параметрлерді жатады :

Ұшу ( м ) жебенің - тік осі аралық ара қашықтық жебе айналулары және көтерілуші жүк тік осімен;

Биік ( м ) ілмек көтеруі - ең үлкен биікке оның көтерілуі ¬ рельстердің кішкене басының, қайсыларға кран орналасады;

Жылдамдық ( м/мин) көтеруді немесе жүк түсіруінің - жолдардын ұзындық, жүр жүкпен уақыттардын бірлігіне тікпен;

Жылдамдық ( м/мин) кран жылжулары - жолдардын ұзындық, кранмен өтетінді ¬ уақыттардың бірлігіне.