Мазмұны

Кіріспе.

 

 

1 IСКЕР ТУРИЗМНIҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУ ЕРЕКШЕЛЕКТЕРІ

1.1 Іскер туризм ұғым, даму бағыттары.

1.2. Іскер туризмың дамуына әсер етуші факторлар.

1.3 Туризмның қазiргi классификациясындағыда iскер туризмiнiң  орыны 

1.4 Iскер туризмнiң  түрлерi және ұйымы

1.5 Шетелде iскер туризмнiң  дамытуы

2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ІСКЕР ТУРИЗМДІ ДАМЫТУ

2.1 ҚРдағы iскер туризмiнiң ерекшелiгi

2.2 Қазақстан экономикалық өмiрiнде iскер туризмнiң алтын орны

2.3 Қазақстандағы iскер туризмнiң дамыту ықпал ететiн тартымды және негативтiк факторлар

3  IСКЕР ТУРИЗМНIҢ  ЖЕТIЛДIРУДIҢ ЖОЛДАРЫ ЖәНЕ БАҒЫТТАРЫ

3.1 Iскер туризмнiң дамытуының жолдары

3.2 ҚРдағы iскер туризмнiң алғашқы мәселері

3.3 Қазақстандағы iскер туризмнiң дамыту перспективалар

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

   

     

 

 

Кіріспе.

Туризм әлемдік экономикада басты рөлдің бірін атқарады. Дүниежүзілік туристік Ұйымның (ДТҰ) деректері бойынша ол әлемдегі жалпы ұлттық өнімнің оннан бір бөлігін, халықаралық инвестицияның 11 пайыздан астамын, әлемдік өндірістің әрбір 9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Туризм  әлемдік  экономиканың алдыңғы қатарлы және жедел қарқынмен дамып келе жатқан салаларының бірі. Тез қарқынмен өсуіне байланысты оны өткен жүзжылдықтың  (ғасырдың) экономикалық феномені, әрі келген жүзжылдықтың (ғасырдың ) болашағы зор бизнесі деп болжалуда. Бүкіләлемдік туристік ұйымның болжамы бойынша ХХI ғасырда  туристік индустрияның өсуі артады және 2020 жылы әлемдегі туристік саяхаттар 1,6 биллион бірлік құрайды.

Бұл шаруашылық саласы көптеген дамыған және дамушы елдердің негізі болып табылады. әлемдік экономикаға ( қызмет көрсетудің жалпы өндірісі ) қосқан үлесі 3,5 трлн долл. (1993 ж) бағаланады.

Көптеген елдерде туризм экономиканың маңызды салаларына (көлік және қатынас, құрылыс, ауылшаруашылық, халық тұтынатын тауарлар өндірісі т.б) зор ықпал етеді. Бұдан туризмның өзіне бірнеше факторлар әсерін тигізеді: демографиялық, табиғи-географиялық, әлеуметті-экономикалық, тарихи, діни және саяси-құқықтық.

Туризмнің қазіргі индустриясы табысы жоғары және серпінді дамып келе жатқан қызмет қызмет көрсетулердің халықаралық сауда сегменттерінің бірі болып табылады. 1999 жылы халықаралық туризмнің үлесі экспортқа шығарылатын дүниежүзілік табыстың 8 пайызын, қызмет көрсету секторы экспортының 37 пайызын құрады. Туризмнен түскен табыс мұнай,  мұнай өнімдері және автомобиль экспортының табысынан кейін тұрақты үшінші орында келеді. Мұндай оң үрдіс жаңа мыңжылдықтың бас кезінде де сақталады деп күтілуде. әлемдік туристік рыноктың дәстүрлі аудандары өзінің рекреациялық сыйымдылығының шегіне іс жүзінде жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа аумақтар есебінен басым дамитын болады. Осыған байланысты, Қазақстанның әлемдік туристік рынокта өзінің лайықты орнын табуға бірегей мүмкіндігі бар. Бүкіләлемдік туристік ұйым (БТҰ) 1999 жылдың қортындысын шығарды, сонда шет елге сапар шегетін туристер саны 657 млн. адам. Мемлекеттердің туризмнан түскен жалпы табысы 455 млрд.долларды құрады, соның ішінде, АҚШ 75 млрд.доллар алды, 2502 доллар-Испания, 31 млрд.доллар-Италия және 24 млрд.доллар-Франция.

Қазіргі туризм еңбекшілердің жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына шығуымен байланысты болды, мұның өзі адамның демалуға және бос уақытын өткізуге негізгі құқығын тану болып табылады. Ол жеке адамды, адамдар және халықтар арасындағы өзара түсіністікті дамытудың факторына айналды.

ДТҰ, туризм жөніндегі мамандандырылған халықаралық ұйымдардың зерттеулерінің талдауына, сондайөақ мемлекеттердің туризмді дамыту саясатына сәйкес, туризм мемлекеттің әлеуметтік, мәдени және экономикалық өміріне тікелей ықпал ететін қызмет ретінде түсініледі.

 Әлемдегі туризмның дамуына ғылыми-техникалық прогресс, тұрғындардың өмірлік жағдайын жақсарту, бос уақытты, демалыстарды көбейту, экономикалық және саяси тұрақтылық тағы басқа да факторлар әсерін тигізеді.

Бүгінгі күндегі туризм – бұл әлемдік экономиканың құлдырауды білмейтін саласы. Мамандардың есебі бойынша, орташа есеппен, бір шетелдік туристің беретін табысын алу үшін оған барабар, шамамен 9 тонна тас көмір немесе 15 тонна мұнай немесе 2 тонна жоғары  сортты бидайды әлемдік рынокқа шығару керек. Бұл ретте, шикізат сату елдің энергия көздерін азайтады, ал туристік өндіріс таусылмайтын ресурстармен жұмыс істейді. Шетелдік экономистердің есебі бойынша, 100 мың турист қалада орташа есеппен екі сағат болған кезде кемінде 350 мың доллар немесе адам басына бір сағатта 17,5 доллар жұмсайды. Сөйтіп, шикізат сату өзіндік экономикалық тығырыққа тірелу болса, ал туризмді дамыту – ұзақ мерзімді, экономикалық тиімді болашақ.

Туризм елдің тұтас аудандарының экономикасына белсенді әсер етеді. Туризм саласындағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің құрылуы және жұмыс істеуі жол көлігін, сауданы, коммуналдық – тұрмыстық, мәдени, медициналық қызмет көрсетуді дамытумен тығыз байланысты. Сөйтіп, туризм индустриясы басқа экономикалық секторлардың көпшілігімен салыстырғанда, неғұрлым пәрменді  мультипликаторлық тиімділікке ие.

 Қазіргі таңда туризм әлемдік экономикада басты орында және әлемдегі ең пайда көп түсіретін бизнес түріне жатады. Сондықтан да әлемдік шаруашылықтың бұл саласының болашағы жайлы сұрақ ең маңызды болып табылады. Осы заманда адамдардың туристік мақсатта сапар шегуі бүкіл елді қамтыды, осыған байланысты әр елдің адамдары арасындағы қарым-қатынас күнделікті шындыққа айналды. Көптеген кәсіпкерлердің туризмге қызығушылық білдіруі бірнеше факторлармен түсіндіріледі. Ең бірінші, туристік бизнеспен айналысуды бастау үшін, көп инвестицияның қажеті жоқ. Екіншіден, туристік нарықта ірі, орта, кіші фирмалар өзара әрекет етеді. Жоғарыда айтылған мәселелерді талдай келе Қазақстан Республикасында туризмның дамуын, болашағын зерттеу маңызды екендігін  және «Туризмның дамуына әсерін тигізетін әлеуметтік-экономикалық факторлар» тақырыбының өзектілігін көруге болады. Осы жазба жұмысының мақсаты туризмның дамуына оң және теріс әсер етуші факторларды зерттеу болып табылады.

Бұл мақсатқа жету үшін мына мәселелерді шешу қажет:

-туризм жайлы жалпы түсінік беру (ұғымы, мәні);

-туризмға әсерін тигізетін факторларды анықтау;

-Қазақстан Республикасындағы туризм мәселелері;

-Елдегі туризмның даму динамикасы;

-Қазақстанның іскерлік туризм даму

-Отандық туризмның  даму мүмкіндіктері және болжамы;

Биографияны iскер туризмде көрнектiрек. Ол қашан ежелгi өсиетiнiң замандарына әлi шығады адамата және хауа ананың жұмағынан күнмен өз орынының iздестiрулерiне шығашағуға қуылған. Адам баласының түгелдей дерлiк ары қарай тарихы iскер туризммен тiкелей байланған.

Атақты араб ертегiлерiнiң жартысына жуығы көпес Синдбадтың саяхаттарының сипаттамасына арналған. Кiм варягтен грекке және Ұлы Жiбек жолына жол ашты? Кiм Ұлы географиялық ашуларды жасады? Христофор Колумб, поло не үшiн Кiршең сапарға шықты және шу және адамзаттың көп - көп мыңдаған басқа iскер және батыл өкiлдерi иә Афанасий Никитин, Васко? Бiз олардың авантюристтарымен әдеттегiдей деп атаймыз, бiрақ көпшiлiк олардың iшiнен нақты мақсаттың табысы үшiн жолда улайтынын ұмытуға болмайды. Демек, олар өзi осы iскерлiк сапарларды қазiргi тiлмен өрнектеле жасады.

 

        Бiз осы дипломдық жұмыста нәтижеде бiзi халықаралық туризмның классификациясындағы iскер туризмiнiң орыны, бұл саланың қалыптасуы, iскер туризмнiң түрлерi, iскер туризмнiң маркетингi және тағы басқаларын қарап шығамыз айқындалуға қалай бүкiл әлемде ғана емес, Қазақстанда да мәселе және iскер туризмнiң перспектива болғанын талаптанамыз.

Жазба жұмыста баспа материалдары, статистика агенттігінің мәліметтері (әлеуметтік – экономикалық көрсеткіштер), “Туристік қызмет туралы” заң актілерінің жиынтығы қолданылды. Теориялық база ретінде отандық, ресейлік және шет елдік зерттеушілер еңбектері алынды.  

Тақырыптың өзектілігі. Қазақстанда қазіргі кезде туризмге үлкен мән беріліп отыр,  соның ішінде ең табысты туризм түрі- іскерлік туризмді дамыту. Себебі, Қазақстан көптеген мемлекеттермен экономикалық  тығыз қарым-қатынаста. Сондықтан, жыл сайын  елімізге  іскерлік  мақсаттағы сапармен келушілердің саны  көбеюде. Соның ішінде италия туристері  мен қазақстанның италияндық компаниялары елеулі орын алды. 

Зерттеу жұмыстың мақсаты.  Тақырыпты теориялық тұрғыдан жан жақты зерттеу. Қазақстанда іскерлік туризімнің орнын анықтау. Қазақстан экономикалық қарым-қатынаспен  дамып жатқан бизнестен іскерлік туризм сапасы арқылы  табыс түсіру жолдарын қарастыру. Жұмысты жазу барысында салыстыру, эксперттік, графикалық, статистикалық  талдау  әдістері  қолданылады. 

Аталған мақсатқа жету үшін алға қойылған. мәселелер, Қазақстан Республикасындағы туристік мәселер мен ақпараттарды қарастыру. Қазақстан мен Италия арасындағы экономикалық, іскерлік қарым-қатынастарынан туындаған бизнес туризімнің  даму қарқынын қарастыру.

Зерттеу пәні- Қазақстан іскерлік туризм.

Зерттеу объектісі- Қазақстан іскерлік туризімнің  маңызы.

Ғылыми  жұмыстың теориялық және методологиялық негізі осы саладағы отандық және шетелдік авторлар еңбектері, ҚР статистика агенттігінің мәліметтері, отандық және шетел жариялымдары және интернет жүйесі болып табылады. 

Аталған тақырыпта жүргізілген зерттеу жұмысының жаңалығы. Қазақстан мен Италия арасындағы іскерлік туризм ерекшіліктеріне зерттеу жүргізу.

Ғылыми жұмыстың тәжірибелік маңызы.   Глабалды  экономика мен іскерлік  туризімнің  қысқа мерзімде әлемдік  деңгейде табыс түсімі  бойынша  жетекші салалардың  біріне айналуы ХХ ғасырдың экономикалық  феномені болып  табылады.  Қазақстанда  іскерлік  туризм потенциалын өте жоғары деңгейде қойып оны дамыту керек. 

Ғылыми жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен және қорытындыдан тұрады.

 

 

І IСКЕР ТУРИЗМНIҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУ ЕРЕКШЕЛЕКТЕРІ

1.1 Іскер туризм ұғым, даму бағыттары.

Адамзат тарихында саяхаттау сауданы дамыту, жаңа жерлерді жаулап алу және игеру, ресурстарды іздеу мақсатымен пайда болды.

Саяхат- адамдардың жылжу мақсатына байланыссыз кеңістіктегі қозғалысы. Саяхаттың бір түрі туризм болып саналады.