1 ТАРАУ .  Жеке еңбек шарты тараптардың материалдық

жауапкершілігі.

1.1. Материалдық жауапкершілік ұғымы және оның түрлері ....... 6-9          1.2.   Еңбек құқық қатынастар  тараптарын материалдық жауапкершілікке

тарту жағдайлары.                                   ......................... 10-13

2 ТАРАУ           Жұмыс берушінің материалдық жауапкершілігі  .

2.1. Жұмыс берушінің қызметкердің өмірі мен денсаулығына келтірген зиянды өтеу үшін материалдық жауапкершілікке тарту негіздепрі................. 14-20

2.2.  Дауларды шешу               зиянды өтеу мерзімін анықтау ................20-23                                                      2.3. Келтірген зиян мөлшерін анықтау және оның орны        толтыру

тәртібі                                               ...................           23-34

3 ТАРАУ .       Жұмыс берушінің моральдық шығынды өтеуі.

3.1. Еңбекқұқығындағы моральдық зиян                         ........................ 35-44

3.2. Келтірілген моральдық зиян шығынын өтеу.                    ............... 44-50

3.3. Еңбек қатынастарын реттейтің заңдары және оны                     жетілдіру.                                              ............... 51-58

Қорытытды                                                                                               ................. 59-62

Қолданылған әдебиеттер.                                                                     ………… 62-63

 

 

Кіріспе

Еңбек қызметі барысында еңбектің қолайсыз жағдайларынан жұмыскердің өмірі мен денсаулығына келтірген зиян оның өмір сүруін қамтамасыз ететін функциялардың толық немесе жартылай жоғалтуымен анықталады .Жұмыскерге келтірілген зиянның зардаптары денсаулығын, өмірін, адамдардың генетикалық бағдармаласындағы кері өзгерістеріне тоқталамыз. Еліміздің басты шарты оның даму ерекшеліктерін жан-жақты құқықтық қамтамасыз ету болып табылады. Құқық қоғамды басқарудың, оның өзекті мәселелерін шешүдін маңызды құралы болып табылады.

Бірақ оның нормаларының ықпал етуі заңнаманың жағдайыны оның қоғамдық қатынастағы белгілі бір кезенде сәкестігінде.

Мемлекеттік билікпен заң шығарушының бірден бір шынайы қайнар бұлаға – халық болып табылады. ҚР Конституциясы бойынша халық өз бтлегін республикалық референдум және еркін сайлау арқылы жүзеге асырылады. Қазақстан егіменді тәуелсіз мемлекет ретінде өзінің территориясына құқықтық нормалар шығарушылық кәсібін кен жүзеге асырады. Сондықтан да біздің республикамызда заң шығарушылықтын кен дамаған деуге болады. Енбек құқықтың маңызды институты енбек туралы заңдамада өз орнын табаалмады. Жалпы жұмыскердің жұмыс берушінің алдындағы материалдық жауаптылық заңдылық табиғатта жан-жақты зертелінген, ал жұмыс берушінің жұмыскер алдындағы материалдық жауапкершілігі туралы осындай ой түйе алмаймыз.

Республика ұйымдарында енбекті қорғау саласындағы істердің жағдайы әлі де күрделі күйінде қалуда, жұмыс орындарында енбекті қорғау жағдайын бақылаудың қанағатсыз ұйымдастырылуы, жауапсыздык тартібін бұзу жұмыс берушінің жұмысты ұйымдастырушылар өз тарапынан қаупсыз енбек жағдайын ұйымдастыруына немқұрайлықпен қарауы, тағыда басқа көптеген жағдайларды қарастырамыз.

Осы жұмыста енбектін қолайсыз жағдайларында жұмыскерге келтірілген зиянның табиғатын анықтаймыз. Жалпы айтар болса, тәжірибеде енбекті қолайсыз жағдайларынын нәтижесінде немесе енбек жағдайларын тиісті талаптармен ұйымдастырмағандықтан денсаулыққа  келтірілген зияеды өтеу жөнінде жұмыскердің өтініштері кездейспейтіні туралы айта кетеміз.

Жұмыскерге жұмыс берушімен келттірілген шығынды өтеу құқығы азаматтардың еңбек құқықтарының маңызды заңды кепілі .Дегенмен , еңбек заңнамасында жұмыскерлерге осындай шығынды өтеуді қамтамасыз ететін құқықтық механизм туралы және басқа да құқық мамандардың бұл мәселе төңірегінде көз-қарастары бірдей еместігі туралы айта кетеміз .

Құқық бұзушылықтың объектісін айта кету аз болмас , Келтірілген шығынды өтеп беру мәселесін шешу барысында жұмыскердің денсаулығына келтірілген зиянмен байланысты бір қатар жағдайларды анықтап айта кеткен жөн ,ал нақтырақ айтар болсақ талап қойылған жұмысберуші кінәлі ме, әлде  кінәсі жоқпа екендігіне тоқталу қажет.

 

Қазіргі  Қазақстандық құқық саласының ішіндегі еңбек құқығы басты   орындардың бірінде , өйткені ол қоғамдық еңбек катынастарын реттейді.

Жұмыс берушінің қызметкердің өмірі мен денсаулығына келтірген зиянды қандай шараларымен өтелетіні және зиян мөлшері қалай анықталатыны туралы  айтамыз .Қ.Р және Р.Ф арасын салыстырмашылық жүргізіп, олардың арасындағы туындайтын мәселелерді қарастырамыз а» және тағыда басқа материалдарға сүйен отырып жазылған .

. Жалпы жұмыс тараптардың  материалдық жауапкершілігі  «Еңбек заныңа және Азаматтық кодекстің негізгі бөліміне, 2001ж 5 қантарында қабылданған Үкімет қаулысына» және тағыда басқа көптеген әдебиеттеге сүйене отырып жаздық.